Konsumacyjne zachowanie seksualne człowieka pozostaje pod kontrolą intelektualną i uczuciową. Zakres działania tej kontroli podlega zmianom – od kultury do kultury (a także od subkultury do subkultury), od jednostki do jednostki, od jednego okresu życia osobnika do drugiego, od aktualnego stanu emocji do stanu odmiennego. Na zakres działania tej kontroli wpływa też stopień nasilenia potrzeby seksualnej oraz siła bodźca (atrakcyjność obiektu jako takiego i atrakcyjność jego zachowania się).

Zależność kontroli własnego seksualnego zachowania konsumacyjnego od czynników kulturowych jest związana z funkcjonującym w danej kulturze systemem wartości i modelem zachowania. System nakazów i zakazów działa na jednostkę poprzez informacyjną i uczuciową warstwę postawy. Tak na przykład zachowanie konsumacyjne związane ze złamaniem zasady wierności małżeńskiej („zdrada małżeńska”) może być kontrolowane (zahamowane) przez przewidywanie budzących awersję skutków (np. przez przewidywanie rozwodu w przypadku ujawnienia) bądź przez konfliktową wobec dążenia do zaspokojenia potrzeby seksualnej, wewnętrzną potrzebę lojalności względem darzonego uczuciem miłości partnera małżeńskiego. Pierwsze jest kontrolą intelektualną, drugie – uczuciową. Podobnie można zinterpretować powstrzymanie się od konsumacji seksualnej poprzez wymuszenie uległości obiektu (partnera): jeśli jest ono dyktowane strachem przed karą – pochodzi pierwotnie z informacyjnej warstwy postawy, jeśli jest kierowane awersją do przemocy – opiera się na warstwie uczuciowej. Można przyjąć, że zdoimść kontroli intelektualnej wykształciła się w procesie ewolucji dopiero na jej najwyższym szczeblu, a więc że jest specyficzna dla człowieka. Natomiast kontrola konsumacyjnego zachowania seksualnego jako taka, to znaczy podporządkowanie tego zachowania określonym regułom, niezależnie od tego, jakie mechanizmy reguły te podyktowały, a więc objawowo, znana jest z etologii. Podobnie też do zachodzących w świecie ludzi transkulturowych różnic pomiędzy społecznymi zasadami normującymi schematy konsumacji seksualnej (np. monogamia, poligamia, promiskuityzm, kazirodztwo, zakaz kazirodztwa), istnieją wśród zwierząt odpowiednie różnice pomiędzy poszczególnymi gatunkami: „monogamia” wśród licznych gatunków ptaków, „poligamia” wśród ssaków tworzących stada, w których dominujący samiec panuje nad haremem samic kazirodztwo wśród szympansów, zakaz kazirodztwa wśród wilków. Należy raz jeszcze podkreślić, że nie idzie tutaj o porównywanie (analo- gizowanie) gatunku i kultury, a tylko zjawisk jako takich. Nie jest przy tym zaskakujące, że jeden gatunek zwierzęcy kieruje się jedną regułą, zaś człowiek – regułami zróżnicowanymi. Jest to zjawisko charakterystyczne dla wyższego stopnia integracji, który w biologii nie eliminuje elementów spotykanych na stopniach niższych, natomiast wiąże się z tworzeniem nowych jakości.

Zakres działania świadomej kontroli konsumacyjnego zachowania seksualnego

Zakres działania świadomej kontroli konsumacyjnego zachowania seksualnego, różny u poszczególnych ludzi, jest w sposób oczywisty zależny od cech osobniczych. Jest to zrozumiale na podstawie wcześniej przytoczonego, schematycznego wzoru reakcji: T(S) = R. Fakt, że kontrola ta ulega zmianom w różnych okresach życia, wiąże się z zachodzącymi w biografii zmianami siły potrzeby seksualnej i stopnia zdolności krytycznej oceny własnego postępowania. W wieku młodzieńczym siła potrzeby seksualnej jest szczególnie duża, a społecznie uwarunkowane trudności związane z jej zaspokojeniem powodują jej dodatkowe nasilenie. Równocześnie zdolność samokrytycznej oceny jest w tym wieku stosunkowo niewielka. Stąd też zakres działania świadomej kontroli zachowania jest wtedy ograniczony, a do głosu dochodzi działanie „wbrew rozsądkowi”, oparte na „ślepym pożądaniu” (Tinbergen, 1976). W wieku starczym siła potrzeby seksualnej maleje, lecz wskutek postępujących procesów psychoorganicznych często maleje znacznie krytycyzm. Prowadzi to do wtórnego spadku zakresu świadomej kontroli zachowania. Imieliński (1970) zwrócił uwagę na te fakty i między innymi opierając się na nich skonstruował własną, oryginalną, dynamiczną teorię zboczeń płciowych. Niezależnie jednak od zboczonych zachowań seksualnych, czynniki te wpływają na częstość podejmowania społecznie nieakceptowanych aktywności, mimo że nie noszą one cech zboczeń.

Leave a Reply

Recent Posts
  • III okres porodu

    III okres porodu, to jest odklejenie i wydalenie popłodu, z punktu widzenia mechanizmu porodowego, nie wymaga większych wyjaśnień. Siła wydalająca …
  • Zakażenie w okresie życia płodowego

    U dzieci zakażenie nabyte daje częściej ciężki stan chorobowy oraz częstsze postacie mózgowo-oponowe. W tych przypadkach płyn mózgowo-rdzeniowy daje dodatnie …
  • TERAPIA OGÓLNA UFŁAWÓW

    Wygląd wydzieliny śluzówki, która wyścieła wnętrze przewodu płciowego, zależy już w warunkach prawidłowych od przebiegających w niej procesów biochemicznych. Procesy …
  • Pobyt w oddziale położniczym

    Podczas pobytu w oddziale położniczym lub izbie porodowej matki uczą się podstawowych zabiegów pielęgnacyjnych i otrzymują wskazówki w sprawie dalszej …
  • Według Spanneia

    Istnieją również odmienne zapatrywania na sposób rozgałęziania się poszczególnych pni kosmkowych i ich połączeń. Stieve jest zdania, że pień kosmkowy …
  • Szczepienia ochronne

    Stanowią one zasadniczo zakres działania poradni D, ale ze względu ‚ na swą ważność oraz wykonywanie ich również przez inne …
Partnerzy